Pagina-navigatiestructuur
Spring naar het einde van metadata
Ga nar het begin van metadata

Inleiding 

In de vorige fase heeft u vastgelegd wat de praktijkvakken zijn, welke leerjaren het betreft en welke docenten bevoegd zijn voor het geven van de praktijkvakken. Nu is het tijd om een aantal voorwaarden in te richten waar het rooster aan moet voldoen. Denkt u hierbij aan de maximale groepsgrootte van de praktijk en de theorievakken, voorwaarden voor de blokkenstructuur en eventuele koppelingen. In fase 1 van Pegasus wordt ook een globale versie van het praktijkrooster gemaakt.

Fase 1 / Stap 1: Theoriegroepen

Per afdeling kunt u de maximale groepsgrootte van de theoriegroepen instellen. Wanneer uw theoriegroepen gelijk zijn aan de stamklassen, dan is het aantal theoriegroepen natuurlijk gelijk aan het aantal stamklassen. Wanneer u er voor gekozen heeft om praktijkgroepen als stamklassen te beschouwen, dan past u in deze stap het aantal theoriegroepen aan.

Maximale groepsgrootte theoriegroepen
  1. Ga (in fase 1) van Pegasus naar Stap 1: Theoriegroepen.
  2. Typ onder Afdeling in de rij bij Max. groepsgrootte afd. (voor theoriegroepen) de gewenste maximale groepsgrootte.

Indien de cel eronder, bij Optimale grootte theoriegroepen rood kleurt, dan is de optimale grootte groter dan de maximale grootte. Er zijn dus meer groepen nodig, of de maximale groepsgrootte moet omhoog.
N.B. de getoonde waarden komen overeen met de waarden in het Afdelingsoverzicht dat u kent uit Groepen en Lessen. Een aanpassing hier is ook een aanpassing daar.

Het aantal theoriegroepen aanpassen

Theoriegroep = stamklas (standaard)Praktijkgroep = stamklas (uitzondering)

Als u meer of minder theoriegroepen wilt, dan dient u in het scherm Beheer > Afdelingen en Stamklassen het aantal stamklassen te wijzigen.

Voer de volgende stappen uit in Stap 1: Theoriegroepen:

  1. Typ in de regel Gewenst aantal theoriegroepen het juiste aantal theoriegroepen voor de verschillende afdelingen.
  2. Klik op elke rode of groene cel op de regel Aantal theoriegroepen om de groepen ook daadwerkelijk aan te maken of te verwijderen.

 

Fase 1 / Stap 2: Praktijkvakken

U kunt per praktijkvak een aantal eigenschappen opgeven:

  • Het maximum aantal leerlingen per groep
  • Het aantal lokalen/docenten dat beschikbaar is voor dit vak

Voor elk vak is in de lessentabel bepaald hoeveel uur het per week gegeven wordt. Hoe deze uren verdeeld worden over de week is daarmee nog niet meteen aangegeven. Waarschijnlijk is het de bedoeling dat er op een aantal dagen een blok van een bepaald aantal uren wordt ingeroosterd. U kunt per praktijkgroep de volgende eigenschappen aangeven:

  • Het maximum aantal blokken dat een groep per week mag krijgen
  • Het maximum aantal blokken dat voor een groep op één dag ingeroosterd mag worden
Maximaal aantal leerlingen praktijkgroep
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 2: Praktijkvakken
  2. Vul in de kolom Maximaal aantal leerlingen praktijkgroep het juiste aantal in

 

 

Maximum aantal blokken per week
  1.  Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 2: Praktijkvakken
  2. Onder Eigenschappen staat de kolom Standaard aantal blokken per groep. Hier vult u voor de verschillende vakken in hoeveel blokken elke groep van dit vak mag krijgen.

Voorbeeld: Stel dat u een 12-uurs vak heeft dat in 4 blokken geroosterd moet worden. Dan vult u hier 4 in. 

Is het maximaal aantal blokken niet voor elke groep hetzelfde? In het tabblad Stap 3: Hoofdscherm kunt u onder Praktijk-lesgroepen in de kolom Blokken per groep een uitzondering intypen op het aantal blokken dat u bij Stap 2: Praktijkvakken hebt ingevuld.

I.v.m. een beperkt aantal docenten en /of lokalen kunt u het aantal praktijklessen per vak dat gelijktijdig ingeroosterd mag worden, opgeven.

Maximaal aantal gelijktijdig
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 2: Praktijkvakken.
  2. Onder Eigenschappen staat de kolom Maximaal aantal praktijklessen gelijktijdig. Hier vult u voor de verschillende vakken in hoeveel lessen tegelijkertijd ingeroosterd mogen worden.
Maximum aantal blokken per dag
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 2: Praktijkvakken
  2. Onder Eigenschappen staat de kolom Maximaal aantal praktijkblokken per dag per groep. Hier vult u voor de verschillende vakken in hoeveel blokken elke groep op één dag mag krijgen.

Voorbeeld: Stel dat u uw blokken zo hebt ingericht dat een dag uit twee blokken bestaat. Als u wilt dat een praktijkvak niet een hele dag aaneengesloten wordt ingeroosterd, maar juist alleen op een ochtend of alleen op een middag, dan vult u hier 1 in.

 

Fase 1 / Stap 3: Het hoofdscherm

Eigenschappen individuele praktijkgroepen

Pegasus doet zelf een voorstel voor het aantal praktijkgroepen op basis van het leerlingaantal en het maximum aantal leerlingen per groep. Wilt u echter een ander aantal groepen hebben, dan kunt u het volgende doen.

 

Een praktijkgroep toevoegen
  1. Ga in Pegasus naar het tabblad Stap 3: Hoofdscherm. Hier ziet u onder elkaar alle praktijkvakken met het bijbehorende aantal groepen staan.
  2. Klik met de rechtermuisknop op de vaknaam waarvoor u een groep wilt toevoegen.
  3. Kies voor Extra praktijklesgroep.
Een praktijkgroep verwijderen
  1. Zorg dat er bij het betreffende vak één regel leeg is. Dit kunt u doen door de getallen die in een regel staan weg te halen.
  2. Klik met de rechtermuisknop op de vaknaam waarvoor u een groep wilt verwijderen.
  3. Kies voor Verwijder lege regels.

Tip

Wilt u lwoo-leerlingen gewogen mee laten tellen? Zet dit dan aan in het menu bij LWOO > Tel leerlingen LWOO gewogen.

 

Praktijkgroepen samenstellen

Per praktijkvak kunt u bepalen hoeveel leerlingen van een afdeling in welke groep terecht zullen komen. Het daadwerkelijke indelen van leerlingen gebeurt pas in fase 2 van Pegasus.

Praktijkgroepen samenstellen
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 3: Hoofdscherm. Verticaal ziet u alle praktijkvakken staan met de daarbij behorende groepen. In de vorige stap heeft u geregeld dat hier voldoende groepen staan.
  2. Onder Afdeling kunt u het aantal leerlingen van een bepaalde afdeling in een bepaalde groep aanpassen.

Een voorbeeld

Als u wilt dat er voor het vak BWI 2 leerlingen uit Z3K samen met de leerlingen uit Z3B in een groep terecht komen, dan vult u het getal 2 in in de cel achter groep 1 van BWI onder afdeling Z3K. Waarschijnlijk zijn de getallen onder afdeling Z3K nu rood. In het voorbeeld hieronder geldt dat er in totaal nu 27 leerlingen dat bij een BWI-groep staan, terwijl maar 25 leerlingen dit vak volgen. Wanneer we bij de derde groep het getal 27 vervangen door 25, klopt het totaal aantal leerlingen weer.

Wanneer het aantal leerlingen van een praktijkgroep meer is dan het ingestelde maximum aantal, dan wordt de cel in de kolom Lln rood.

Gekoppelde groepen

  • Door op één regel onder meerdere afdelingen getallen te typen, ontstaan er dus gekoppelde groepen. Let op: het is roostertechnisch sterk aan te bevelen zo min mogelijk te koppelen over afdelingen!
  • U hoeft zich geen zorgen te maken over verschillen in de lessentabel tussen gekoppelde afdelingen. Pegasus koppelt straks een deel van de lessen aan elkaar, en eventueel blijft een deel apart staan.

Het indelen van groepen betekent in deze stap van het proces dat de aantallen leerlingen worden bepaald, maar niet dat er al daadwerkelijk leerlingen in bepaalde groepen terecht komen. Dit gebeurt pas in fase 2 van Pegasus, wanneer het door Pegasus gemaakte blokkenrooster vertaald wordt naar het roosterbestand.

Theoriegroepen samenstellen

Het idee is om de theoriegroepen op zo'n manier in te delen, dat iedereen die samen theorie heeft, tegelijkertijd praktijk gaat volgen. Bij het samenstellen van de theoriegroepen wordt dan ook gebruik gemaakt van de indeling van de praktijkgroepen. U ziet bij alle afdelingen theoriegroepen staan (bijv. A, B, C). (Het getal daarvoor geeft aan hoeveel leerlingen er nog bij een theoriegroep gezet moeten worden.)  Er moet bepaald worden welke praktijkgroepen op een afdeling samen theoriegroepen gaan vormen. Dit kunt u handmatig of automatisch doen. Als u handmatig te werk gaat, moeten er daarna automatisch componenten berekend worden. Als u de theoriegroepen automatisch indeelt, dan worden er meteen automatisch ook componenten gevormd. Meer informatie over componenten maken vindt u in de volgende paragraaf.

Theoriegroepen handmatig indelen
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 3: Hoofdscherm. Horizontaal ziet u alle theoriegroepen.
  2. Via klikken en slepen kunt u praktijkgroepen onder theoriegroepen plaatsen. U kunt dit doen door een dikgedrukt getal onder een afdeling aan te klikken en deze naar een cel onder de gewenste theoriegroep te slepen. Direct onder de letter van de theoriegroep is te zien hoeveel leerlingen er op dat moment in die theoriegroep zitten. (Als dit er meer zijn dat het maximum wordt deze cel rood.)
  3. Let op: U kunt een praktijkgroep maar onder één theoriegroep wegzetten. Wilt u een praktijkgroep per se over twee stamklassen verdelen dan kan het nodig zijn dat u er ook twee aparte praktijkgroepen van maakt. Deze moeten dan eventueel later weer gekoppeld worden.
Theoriegroepen automatisch indelen
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 3: Hoofdscherm.
  2. Klik op de knop .
  3. Sluit na enige tijd de automaat.
  4. Verlaat het scherm Oplossingen met het groene vinkje. Nu zijn er praktijkgroepen aan elkaar geknoopt die samen theoriegroepen vormen. Daarnaast zijn ook meteen componenten berekend. Meer hierover leest u in de volgende paragraaf.

 

 

Componenten maken

Als u handmatig heeft bepaald welke praktijkgroepen van een afdeling samen theorie gaan volgen, dan moet worden uitgerekend welke praktijkgroepen nu allemaal aan elkaar geknoopt moeten worden. Een component is zo'n verzameling aan elkaar geknoopte groepen. Alle groepen die in dezelfde component zitten krijgen in Pegasus dezelfde kleur. Leerlingen die samen theorie hebben, moeten tegelijkertijd praktijk kunnen volgen. Alle praktijkgroepen die in één component zitten, zullen straks dus op dezelfde blokken geroosterd gaan worden.

Componenten maken
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 3: Hoofdscherm.
  2. Klik op de knop .

Voorbeeld

In onderstaand voorbeeld ziet u links bovenin dat er tien componenten zijn gemaakt. In de cel boven het aantal componenten ziet u de kwaliteit van uw componentenschema. Hoe lager het rode getal, hoe hoger de kwaliteit van uw componentschema. De zevende component in onderstaand voorbeeld bestaat enkel uit de praktijkgroep BWI2. Dit betekent dat er een groep is die van geen enkele andere groep afhankelijk is. Hoe meer van dit soort groepen er zijn, hoe beter. Want hoe minder afhankelijkheden, hoe makkelijker het roosteren wordt. Alle praktijkgroepen die in één component zitten en dus dezelfde kleur hebben, zullen straks dus op dezelfde blokken geroosterd gaan worden.

 

Theoriegroepen koppelen

Het kan zijn dat u twee theoriegroepen die niet in dezelfde component terecht zijn gekomen toch aan elkaar wilt knopen. Bijvoorbeeld als er één kleine en één grote theoriegroep is. U kunt via de rechtermuisknop op een klas kiezen om deze klas te koppelen aan een andere klas. In dit voorbeeld wordt klas V3BA aan V3BC gekoppeld.

Combinaties verplichten of verbieden

Misschien wilt u regelen dat BWI-leerlingen niet in een theoriegroep komen met ZW-leerlingen. Dan kunt u de combinatie BWI-ZW verbieden. Ook als door het toekennen van docenten blijkt dat bepaalde groepen niet in dezelfde component kunnen, moet er een verbod voor die groepen worden ingesteld.

Combinaties verbieden
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 3: Hoofdscherm
  2. Klik op de knop <Kruistabel>. Hier ziet u alle praktijkgroepen zowel horizontaal als verticaal staan.
  3. Klik in de cel met BWI_1 horizontaal en ZW_1 verticaal om een verbod in te stellen tussen deze twee groepen. Heeft u nog meer groepen die bij deze vakken horen en mogen die allemaal niet bij elkaar in een theoriegroep komen, stel dan voor al deze groepscombinaties verboden in.

 

Let op

Bij het berekenen van de mogelijke componenten houdt Pegasus nog geen rekening met het aantal lokalen. Wanneer u bijvoorbeeld twee groepen hebt en maar één praktijklokaal, dan moet u er in de kruistabel ook voor zorgen dat beide praktijkgroepen niet in dezelfde component terecht komen. Bij het inroosteren van de lesblokken wordt wel automatisch rekening gehouden met de beschikbaarheid van lokalen.

In tegenstelling tot een verbod, kunnen we ook verplicht stellen dat twee groepen in dezelfde component komen.

Combinaties verplichten
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 3: Hoofdscherm
  2. Klik op de knop <Kruistabel>. Hier ziet u alle praktijkgroepen zowel horizontaal als verticaal staan.
  3. Shift-klik in de cel met BWI_1 horizontaal en D&P_1 verticaal om een verplichting in te stellen tussen deze twee groepen. Deze groepen komen dan sowieso in dezelfde component terecht.

Dit kunt u bijvoorbeeld ook doen met de blokken die u ten behoeve van de theoriegroepen uit elkaar heeft gehaald, maar wel tegelijkertijd in het rooster moeten komen.

 

Het instellen van veel verboden en verplichtingen kan leiden tot een rooster dat minder goed aan de voorwaarden voldoet, omdat het maken van componenten moeilijker wordt naarmate er meer eisen worden gesteld.

 

Fase 1 / Stap 4: Blokposities bepalen

We gaan de praktijklessen roosteren in blokken. In fase 1 van Pegasus kijken we tijdelijk naar een schematisch en grof lesrooster. Hierin staan geen lesuren, maar lesblokken. We moeten definiëren welke lesuren uit het roosterbestand allemaal in één zogenaamd Pegablok vallen. Zo kunt u aangeven dat uur 1 tot en met 4 samen één blok vormen. U kunt per dag verschillende Pegablokken definiëren.

Blokken inrichten
  1. Ga in fase 1 van Pegasus naar het tabblad Stap 4: Blokposities.
  2. Door te klikken op en kunt u, per dag, een blok toevoegen of weghalen.
  3. U kunt een blok korter maken door op de cel waar start of eind in staat te klikken en deze opzij te slepen. Op dezelfde manier kunt u een blok langer maken wanneer er een lege cel beschikbaar is naast het blok.

 

Voorbeeld

Stel dat u bepaalt dat elke dag twee blokken bevat van elk vier uur. U heeft een praktijkvak dat op 4 blokken geroosterd moet worden met een lessentabel van 13 uur. Dan zal uiteindelijk waarschijnlijk één keer vier uur aaneengesloten in het rooster komen en drie keer drie uur. In fase 1 van Pegasus wordt nog niks gedaan met dit precieze aantal lessen in een blok. Fase 2 houdt er echter rekening mee dat een blok van vier uur dat maar voor drie uur met lessen gevuld wordt, een vrij uur heeft aan de rand van de dag. Zie hiervoor fase 2.

Geblokkeerde uren

Hebben alle docenten op vrijdag het 9e uur een blokkade staan? Zorg dan dat er geen blok is dat dit uur bevat. Een docent die niet beschikbaar op één van de lesuren die in een blok voorkomen wordt namelijk voor het volledige blok als niet beschikbaar beschouwd.

Fase 1 / Stap 5: Lesblokken plaatsen

Wanneer de componenten zijn berekend, kan er worden geroosterd. We maken een blokkenrooster, waarbij bijvoorbeeld alleen op ochtenden en middagen geroosterd wordt. Er wordt hier uitgegaan van de blokken die eerder in het proces gedefinieerd zijn, bij Blokken inrichten. Alles wat in één component zit, wordt op dezelfde blokken geplaatst.

Ga in Pegasus naar het tabblad Stap 5: Roosters, wat u alleen kunt bereiken als er al componenten gemaakt zijn. U ziet verticaal de praktijkgroepen en horizontaal de blokken (bijvoorbeeld dagdelen). Voordat u geroosterd heeft staan alle lesblokken die geroosterd moeten gaan worden rechts op de agenda. Hierin worden afkortingen van docenten getoond als die op lesblokken zijn gezet. Onderaan elk vak is per blok in het rooster te zien hoeveel lokalen er beschikbaar zijn. Voor de '/' staat hoeveel lokalen er in gebruikt zijn door een praktijklesblok en na de '/' staat het aantal beschikbare lokalen. Dit is hier eventueel te bewerken door een ander getal in de cel te typen. Hieronder is het aantal leerlingen aangegeven dat volgens het praktijkrooster les zal krijgen tijdens het betreffende blok. Wilt u hier lwoo-leerlingen gewogen mee laten tellen? Zet dit dan aan in het menu bij LWOO > Tel leerlingen LWOO gewogen.

Praktijkblokken roosteren
Handmatig (plaatsen en verplaatsen)
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 5: Roosters.
  2. Klik en sleep een lesblok vanaf de agenda naar een blok in het rooster. Wanneer u een blok van een bepaalde lesgroep versleept, gaan automatisch de lesblokken van groepen die in dezelfde component zitten mee. In het voorbeeld hieronder wordt een lesblok van EO1 op het blok mami geplaatst, en gaan de blokken van EO2, G1, HBR1 en MVI1 ook mee. Een blok dat al in het rooster staat, kunt u op dezelfde manier naar een andere plek in het rooster slepen.






Automatisch plaatsen en optimaliseren
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 5: Roosters.
  2. Met de knop <Plaatsen> zet u een roosterautomaat aan die de lesblokken van alle groepen probeert te plaatsen. Hierbij wordt rekening gehouden met het maximum aantal lokalen, de docentbeschikbaarheden, op hoeveel blokken per dag een vak mag staan.
  3. Met de knop <Optimaliseren> probeert een automaat het rooster te verbeteren door componentsgewijs te verplaatsen. De automaat Optimaliseren per blok, in het menu Automaat zoekt eventuele verbeteringen door componenten uit elkaar te halen of door onderlinge verwisselingen van dezelfde praktijkgroep.
Fixeren en blokkeren
  1. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 5: Roosters.
  2. Met <control + klik> kunt u een lesblok op een plek in het rooster fixeren. Lesblokken van groepen die samen met met de betreffende groep in één component zitten worden niet automatisch gefixeerd. Zo kunt u eventueel toch twee lesblokken die in dezelfde component zitten op een verschillend blok in het rooster zetten.
  3. Met <control + klik> kunt u een plek in het rooster blokkeren voor een bepaalde lesgroep.

In de afbeelding hiernaast ziet u een fixatie op BWI3 voor maandagochtend en een blokkade voor BWI1 op maandagmiddag.

Fase 1 / Stap 6 Docenten toekennen

U kunt per blok per praktijkgroep docenten invoeren. De roosterautomaat houdt rekening met beschikbaarheden en andere lessen van deze docenten.

Docenten toekennen aan praktijkblokken
  1. Zorg dat er docenten bevoegd zijn voor praktijkvakken. Dit kunt u doen via Docenten > Bevoegdheden in uw roosterbestand, of in fase 0 van Pegasus met de knop <Bevoegdheden>.
  2. Ga (in fase 1 van Pegasus) naar het tabblad Stap 5: Roosters. Hier ziet u onder elkaar alle praktijkvakken met de bijbehorende groepen en bevoegde docenten staan. Als u hier geen docenten ziet, gaat u naar Weergave > Docentenroosters.
  3. Door een blok aan te klikken en te slepen naar de regel van een docent, wordt de docent op het lesblok geplaatst.

Wilt u twee of meer docenten toekennen aan één lesblok? Wanneer u op de knop <Lesblokken> klikt, ziet u onder elkaar alle lesblokken die geroosterd moeten worden. In de kolom Docenten kunt u met de hand docent-afkortingen intypen. Doe dit met een komma tussen twee docenten, bijvoorbeeld: han,hee.

Heeft u eerder al docenten toegekend aan bepaald praktijklessen? Dan kunt u via de knop <Lesblokken> opvragen welke docenten er al voor welke vakken aan lessen zijn toegekend. U ziet nu onder elkaar alle lesblokken die geroosterd moeten worden. In de kolom In lesdomein ziet u welke docenten er eerder al zijn toegekend aan de bijbehorende lessen. Wilt u deze docenten inderdaad voor het roosteren van de lesblokken gebruiken, dan klikt u op de knop <Overnemen>.

Belangrijk

De docenten die u invoert in Pegasus worden los van de gewone lessenverdeling in het udmz-bestand onthouden. Dus de lessenverdeling wordt niet direct door de keuzes in Pegasus beïnvloed. Dit gebeurt pas wanneer u ook fase 2 van Pegasus doorloopt. Zie hiervoor fase 2: aansluiten op het roosterbestand

Mogelijk staan er reeds lessen in het rooster van praktijkdocenten. Controleer of hier lessen bij zijn die niet per se op de geroosterde tijdstippen plaats hoeven vinden. Deze lessen vormen namelijk wel een blokkade bij het inroosteren van de lesblokken.

Nadat u docenten op lesblokken gezet heeft, ziet u in Stap 6: Docentroosteroverzicht duidelijk hoe het blokkenrooster voor de docenten er nu uit ziet. Daarnaast zijn ook de lessen uit het roosterbestand hier zichtbaar. Zo ziet u in onderstaande afbeelding bij maandagmorgen de les van docent pla aan Z3GT1, die op maandag het eerste uur gegeven wordt.

  • Geen labels